กรรมเก่าอธิบายเหตุปัจจัยที่ชีวิตมีมา ส่วนการกระทำใหม่บอกว่าสิ่งเหล่านั้นกำลังสืบต่อหรือเปลี่ยนไปอย่างไร บันทึกในหนังสือไม่ได้จบลงเมื่อคนคนหนึ่งสิ้นอายุขัย หลังจากพ้นชีวิตในโลกมนุษย์ ความสัมพันธ์ที่เคยสร้างไว้ยังเกี่ยวเนื่องกับสภาพชีวิตที่จะพบต่อไป เรื่องชีวิตหลังความตายจึงเริ่มต้นจากสิ่งที่แต่ละคนเคยทำเมื่อยังมีชีวิต
บทที่ 2 ชีวิตสืบต่ออย่างไร
ความตายยุติชีวิตในร่างกายของชาตินี้ ผู้ล่วงลับในหนังสือยังประสบสุขและทุกข์ มีสภาพชีวิตของตน และมีภพที่จะไปต่อ การเวียนว่ายตายเกิดหมายถึงความสืบต่อของชีวิตผ่านสภาพต่าง ๆ สิ่งที่ทำในชาติก่อนให้ผลในชาติถัดมาได้ ขณะที่การเลือกใหม่ก็มีผลต่อชีวิตภายหน้า ชีวิตหลังความตายจึงรับผลจากอดีตและยังมีโอกาสเปลี่ยนแปลงไปพร้อมกัน
เขตสามัญชนแห่งแดนปรโลกเป็นตัวอย่างหนึ่งของชีวิตที่ยังดำเนินต่อไป ที่นี่มีท้องฟ้าสีเทา ไม่มีดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์ หรือดวงดาว แต่มีร้านค้าสองข้างทางเดินยาว ผู้อาศัยซื้อของ ค้าขาย และกินอาหารได้ ตุลาการจัดบริเวณนี้ไว้ในภูมิผี บางคนเมื่อมีชีวิตไม่ได้ทำความดีหรือความชั่วครั้งใหญ่ เมื่อสิ้นอายุขัยและผ่านการตรวจบันทึกแล้ว ไม่มีกรรมที่ต้องรับโทษในนรก จึงได้รับการจัดให้อยู่ที่นี่ สามัญชนเหล่านี้มีชีวิตของตน ผู้รับโทษในนรกอยู่ในอีกสภาพหนึ่ง และเปรตก็มีลักษณะความทุกข์ของตน การเป็นชีวิตหลังความตายจึงยังมีรายละเอียดที่แตกต่างกัน
ในทางเดินแห่งนี้ยังมีน้ำแกงที่เจ้าของร้านบอกว่าดื่มแล้วรู้สึกสบาย ดื่มครั้งหนึ่งแล้วปีหน้าจึงค่อยมาดื่มอีก มีการเปรียบคุณค่าบำรุงของน้ำแกงกับเห็ดหลินจืออันมีค่าในโลกมนุษย์ วิธีรับอาหารของผู้อาศัยในเขตนี้ก็มีลักษณะเฉพาะ ตุลาการกล่าวว่าพวกเขาดูดรับส่วนที่หล่อเลี้ยงชีวิตจากอาหาร หนังสือเรียกการรับอาหารลักษณะนี้ว่า “อาหารจากการสัมผัส” กินครั้งหนึ่งอาจอิ่มได้ราวหนึ่งปี
ตุลาการกล่าวว่าอายุขัยของผู้อาศัยในเขตสามัญชนสั้นที่สุดสามร้อยปี และยาวที่สุดหนึ่งพันห้าร้อยปี ผู้มีพื้นฐานแห่งความดีและปฏิบัติธรรมอาจสิ้นอายุในภพนี้ก่อน แล้วไปเกิดเป็นมนุษย์หรือในสวรรค์ได้ ตัวเลขอายุและวิธีรับอาหารเหล่านี้กล่าวถึงผู้อาศัยในบริเวณนี้โดยเฉพาะ แม้สภาพชีวิตจะเกิดจากเหตุปัจจัยที่มีมาก่อน แต่ขณะที่อยู่ในสภาพนั้นก็ยังสร้างเหตุแห่งความดีเพิ่มได้ ชีวิตในเขตสามัญชนจึงยังดำเนินไปพร้อมกับความเป็นไปได้ที่จะเปลี่ยนแปลง
การที่ชาวเขตสามัญชนไปเกิดเป็นมนุษย์หรือในสวรรค์ได้ แสดงให้เห็นว่าโลกหลังความตายในหนังสือมีหลายปลายทาง “สวรรค์” หมายถึงแดนที่ชีวิตดำรงอยู่ มิใช่ท้องฟ้าที่มองเห็นในชีวิตประจำวัน โลกมนุษย์คือแดนของผู้ยังมีชีวิต ส่วนแดนปรโลกครอบคลุมทั้งชีวิตหลังความตายและหน่วยงานที่ดูแล โดยมีนรกเป็นเขตรับโทษ การจำแนกเป็นหกภูมิแบ่งตามสภาพชีวิต ได้แก่ เทวดา มนุษย์ อสูร สัตว์เดรัจฉาน ภูมิผี และสัตว์นรก สามัญชนในภูมิผีกับเปรตที่รับทุกข์จากความหิวกระหายมีชีวิตต่างกัน จึงไม่อาจเรียกทุกคนว่าเปรตได้ “ผู้ล่วงลับ” เป็นคำเรียกผู้ที่ตายไปแล้วโดยรวม ยังไม่ได้บอกว่าไปอยู่ในภูมิใด ส่วนวิญญาณหรือภูตพรายในความเชื่อพื้นบ้านต้องดูความหมายตามเรื่องที่กล่าวถึง ขณะที่มารในที่นี้หมายถึงผู้หรือสิ่งที่ขัดขวางการปฏิบัติธรรม คำเหล่านี้จึงไม่ใช่ชื่อภูมิทั้งหกที่จะใช้แทนกันได้ ส่วนสัตว์เดรัจฉานแม้มีข้อจำกัดในการปฏิบัติมากกว่า ก็ยังเป็นชีวิตที่ควรได้รับการคุ้มครอง
กามภูมิ รูปภูมิ และอรูปภูมิ หรือไตรภูมิ เป็นอีกวิธีหนึ่งในการจำแนกชีวิต โดยพิจารณาความเกี่ยวข้องกับความอยากและระดับสมาธิ กามภูมิยังเกี่ยวข้องกับการเสวยรูป เสียง กลิ่น รส และสิ่งที่สัมผัสทางกาย ฌานคือภาวะที่จิตตั้งมั่นอยู่กับสิ่งที่กำหนดอย่างแน่วแน่ รูปภูมิสัมพันธ์กับรูปฌาน ซึ่งยังใช้รูปเป็นสิ่งที่จิตกำหนด ส่วนอรูปฌานก้าวพ้นการกำหนดรูป เช่น กำหนดช่องว่างที่ไม่มีขอบเขต อรูปภูมิสัมพันธ์กับฌานประเภทหลังนี้ สิ่งที่จิตกำหนดเรียกว่า “อารมณ์” ในภาษาธรรม จึงไม่ได้เป็นเพียงการแบ่งสถานที่เป็นชั้นบน กลาง และล่าง คำว่า “ภพทั้งสาม” ก็กล่าวถึงการดำรงอยู่ในกามภพ รูปภพ และอรูปภพ การพ้นจากภพทั้งสามจึงหมายถึงการพ้นจากขอบเขตของการเวียนว่ายเหล่านี้ทั้งหมด
เมื่อคำนำกล่าวถึงแดนเบื้องบน แดนกลาง และแดนเบื้องล่างร่วมแรงกัน ถ้อยคำนี้กล่าวถึงความร่วมมือของแดนต่าง ๆ ไม่ได้ใช้กามภูมิ รูปภูมิ และอรูปภูมิมาแบ่งงาน ส่วน “ทุคติภูมิทั้งสาม” ในหนังสือหมายถึงนรก ภูมิผี และสัตว์เดรัจฉาน ยังมีชื่อที่บอกเขตแดนอีก เช่น “ชมพูทวีป” ซึ่งมาจากภูมิศาสตร์จักรวาลในคติพุทธและถูกเชื่อมกับโลกในคำอธิบายบางตอน กับ “เจิ้นตั้น” ซึ่งเป็นชื่อเก่าของจีน คำเหล่านี้กล่าวถึงสถานที่เช่นกัน แต่ใช้บอกความร่วมมือ สภาพสุขทุกข์ หรือขอบเขตของดินแดนต่างกัน
เมื่อสิ้นอายุขัย แต่ละคนมีทางไปตามเหตุปัจจัยของตน ตอนเขตสามัญชนกล่าวถึงการมารับ การตรวจบันทึก และการจัดที่อยู่อาศัย ส่วนตอนกระจกส่องกรรมกล่าวถึงผู้ทำความดีตลอดชีวิต มีใจบริสุทธิ์และไม่มีความชั่วซ่อนเร้น ซึ่งไปสู่ภพที่สูงขึ้นตามแสงจากกายและเหตุปัจจัยของตน แสงในหนังสือสะท้อนสภาพจิตและการทำดีทำชั่ว บางคนไปสวรรค์ บางคนไปยังพุทธเกษตรที่ตนมีวาสนาสัมพันธ์ด้วย พุทธเกษตรหมายถึงแดนที่พระพุทธเจ้าทรงสั่งสอนสรรพสัตว์ ตอนเดียวกันยังกล่าวถึงผู้ที่ไม่ทำดีหรือชั่วว่าผ่านสิบตำหนักแล้วกลับมาเกิดเป็นมนุษย์ แต่ละตอนอธิบายผู้คนในกรณีของตน การรอพิจารณา การอยู่ในภูมิผี การรับโทษ และช่วงก่อนเกิดใหม่จึงมีความหมายต่างกัน เช่นเดียวกับการฟื้นคืนชีวิตในชาตินี้ การไปเกิดในชาติใหม่ และการปรากฏกายหรือส่งสัญญาณหลังความตาย ซึ่งกล่าวถึงคนละเหตุการณ์