34. Trong đoạn này, nguyên tác dùng từ “堕胎” theo nghĩa rộng, bao gồm cả trường hợp thai không thể chào đời mà cha mẹ không cố ý gây ra. Bản dịch giữ cách phân loại của nguyên tác; chú thích này chỉ làm rõ phạm vi dùng từ trong đoạn.↩︎
35. “Thai trứng” là một dạng thai kỳ bất thường, trong đó mô nhau thai biến đổi thành các túi chứa dịch. (Bệnh viện Từ Dũ)↩︎
36. Đoạn văn này trình bày quan điểm tôn giáo của sách. Theo thông tin y khoa của WHO, thuốc tránh thai khẩn cấp dạng viên ngăn ngừa hoặc trì hoãn rụng trứng; thuốc không gây phá thai và không chấm dứt một thai kỳ đã hình thành. (WHO)↩︎
37. Trong đoạn kinh được dẫn, “trung hữu” là trạng thái trung gian giữa lúc chết và lần tái sinh tiếp theo; “thân trung hữu” là thân ở trạng thái ấy. “Bàng sinh” ở đây chỉ loài vật.↩︎
38. Những lời kể về ký ức, cảm giác đau và nguyên nhân bệnh tật trong đoạn này thuộc quan điểm tôn giáo của sách, không phải kết luận y khoa. Tổng quan của RCOG nêu rằng cảm nhận đau cần mạng lưới kết nối thần kinh phát triển trong não; không thể suy ra cảm giác đau chỉ từ cử động. (RCOG, 2022)↩︎
39. “Mang thai mười tháng” giữ cách nói “十月怀胎” trong tiếng Trung về thời gian mang thai; đây không phải mốc thời gian y khoa áp dụng cho mọi thai kỳ.↩︎
40. Số chùa và số ca phá thai ở đây được giữ theo nguyên tác; nguyên tác cũng nói đây là thông tin được biết đến và số liệu ước tính từ mẫu. Lần rà soát này chưa xác minh được các báo cáo gốc tương ứng, nên không xem những con số ấy là thống kê đã được kiểm chứng.↩︎
41. Nguyên tác không cung cấp trích dẫn đủ để xác minh con số “gấp mười lần” và khoảng thời gian nêu ở đây. Tài liệu tìm thấy của Đại học Minnesota nói đến việc học sinh tự báo cáo đã cố tự sát trong sáu tháng trước khảo sát, không trực tiếp xác nhận phát biểu này. Thông tin dành cho người bệnh của RCOG nêu rằng, nếu không có vấn đề phát sinh từ việc phá thai, việc phá thai không làm tăng nguy cơ gặp các vấn đề sức khỏe tâm thần. (Đại học Minnesota; RCOG)↩︎
42. Kinh Ưu Bà Tắc Giới (优婆塞戒经) là kinh Đại thừa về giới hạnh của người Phật tử tại gia. Đoạn được dẫn phân biệt quả báo trong đời hiện tại, đời sau và khi trở lại làm người. (CBETA, T1488)↩︎
43. Kinh Phạm Võng (梵网经) ở đây là kinh Đại thừa về giới Bồ Tát, không phải bản kinh cùng tên trong kinh tạng Pāli. “Tội ba la di của Bồ Tát” chỉ sự vi phạm nghiêm trọng giới Bồ Tát trong ngữ cảnh này; không tự động đồng nhất với chế tài trong giới luật tỳ kheo. (CBETA, T1484)↩︎